به حق و غير را فراموش كردن ( از مصباح الهدايه ص 86 - لمع ص 25 ) و گفته‌اند « الصوم ثلاثة : صوم الروح و صوم العقل و صوم النفس » ( طبقات ص 396 ) . از غير تو دارم همه روز روزه * هر شب كنم از عطاى تو دريوزه تا روزهء من ترا قبول افتاده * جان و دل من به روزه اندر هر روزه و گفته‌اند كه صوم يا عام است و آن امساك از طعام و شراب است و يا خاص است كه حفظ تمام قوى و اعضاء و جوارح است از تمتعات و بهره‌هاى دنيا وى و ارتكاب ترك اولى . در حديث است كه الصوم لى و انا أجزي به . نزد فقهاء صوم يعنى روزه و آن امساك است از مفطرات يك روز كامل از طلوع فجر تا غروب آفتاب با شرائط خاص و آن چهار قسم است 1 - روزهاى واجبه و آن روزهاى ماه رمضان است « اداء و قضاء » روزه كفارات ، روزه منذور 2 - روزه حرام كه روزهء عيدين فطر واضحى و ايام تشريق باشد 3 - روزهاى مستحب كه تمام سال بجز روزهاى حرام و واجب بقيه مستحب است 4 - روزهاى مكروه كه روزهء روز عاشورا و روزهء مهمان بدون اذن مضيف و روزه در عرفه است . از جمله روزهاى واجب روزهء بدل هدى است در حج و روزهء روز سوم اعتكاف است و روزهء پسر بزرگ است از طرف پدر خود و روزه پسر بزرگ است از طرف پدر خود و روزه استيجارى است ، آياتى در مورد احكام روزه آمده است از آن جمله است « ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ - كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ » ( از كشاف ص 942 درهء ص 395 ، 427 الفقه على . . ص 426 ) روزهء ماه رمضان مدت آن سى روز تمام است از روز اول رمضان تا آخر آن كه حد آن سى روز است يا رؤيت هلال شعبان چه ممكن است ماه 29 روز باشد ، و واجبات روزه نيت و قصد قربت و تعيين نوع روزه و امساك از مفطرات است رجوع به مفطرات شود . روزهاى كفارات چند قسم‌اند 1 - كفارهء قتل عمد 2 - كفاره افطار در ماه رمضان با امر حرام كه خصال ثلث است 3 - كفاره عجز از صوم كه كفاره آن كفاره ظهارست و كفاره قتل خطا است . كفارهء يمين كه عتق رقبه يا سه روز روزه يا ده مسكين طعام دادن است 4 - كفاره صيد در حرم . . ( از الفقه على . ص 453 . عروة ص 426 ) و هو يوم الثلثين من شعبان اذا تحدث الناس مطلقا و الجماع كله و الاستمناء و ايصال الغبار المتعدى الى الحق و البقاء على الجنابة و معاودة النوم جنبا بعد انتباهتين فيكفر من لم يكف عن هذه السبعة اختيارا فى صوم واجب معين او فى صوم شهر رمضان و يقضى الصوم . مع الكفارة لو تعمد فى صوم واجب معين او فى صوم شهر رمضان و تعين الصوم . مع الكفارة لو تعمد الاخلال ( از شرح لمعه ج 1 ص 118 ) . و يعتبر فى الوجوب البلوغ و العقل و الخلو من الحيض النفاس و السفر فى الصحه و من الكفر و يصح من المستحاضة